Mikrobiota jelitowa – co warto wiedzieć

Mikrobiota jelitowa, nazywana potocznie florą jelitową, stanowi fascynujący ekosystem mikroorganizmów zamieszkujących nasze jelita. Choć jej istnienie jest znane od dawna, to dopiero w ostatnich latach zyskała ona zasłużoną uwagę jako kluczowy punkt w utrzymaniu zdrowia człowieka. Ta bogata społeczność bakterii, wirusów, grzybów i innych mikroorganizmów nie tylko wpływa na nasze trawienie, ale także odgrywa istotną rolę w wielu aspektach naszego zdrowia, włączając w to naszą odporność, przemianę materii, a nawet funkcje naszego mózgu.

Przyjrzyjmy się więc bliżej mikrobiocie jelitowej – czym jest, jakie mikroorganizmy ją tworzą oraz jaką rolę pełnią w naszym organizmie. Omówmy również, jak nasze nawyki żywieniowe, styl życia i stosowane leki mogą wpływać na ten delikatny balans mikroorganizmów, a co za tym idzie, na nasze zdrowie i samopoczucie.

Czym jest mikrobiota jelitowa?

Mikrobiota jelitowa, znana również jako flora jelitowa lub flora bakteryjna, to złożona społeczność mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy człowieka. Choć przez wiele lat była bagatelizowana to dziś bez wątpienia stanowi obszar intensywnych badań naukowych. Okazuje się, że mikrobiota jelitowa pełni kluczową rolę w kształtowaniu zdrowia człowieka, wpływając na funkcje metaboliczne, układ immunologiczny, a nawet na zdolność myślenia. W końcu nie bez przyczyny mówi się, że jelita to nasz „drugi mózg”.

Zerknij na to:  Jak uniknąć problemów z zębami mądrości podczas leczenia ortodontycznego?

Mikrobiota składa się głównie z bakterii, ale także z wirusów, grzybów i innych mikroorganizmów. Liczba tych mikroorganizmów osiąga ogromne liczby, oszacowane na biliony komórek. To różnorodne zbiorowisko mikroorganizmów ma istotne znaczenie dla naszego zdrowia, wpływając na trawienie, wchłanianie składników odżywczych, metabolizm, odporność, a nawet na nasze zdolności poznawcze i nastrój. Jest ona zatem niezwykle ważnym elementem naszego organizmu, który odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu równowagi.

Dobre i złe bakterie

W kontekście mikrobioty bardzo często mówi się o dobrych i złych bakteriach, jednak nie do końca jest to prawda. Prawdą jest, że istnieją drobnoustroje, które mogą źródłem problemów zdrowotnych, jednak zazwyczaj dzieje się tak dopiero w momencie, gdy ich obecność jest zbyt liczna. Jednak należy pamiętać, że drobnoustroje o potencjale patologicznym często są potrzebne dla poprawnego funkcjonowania mikrobioty i utrzymania jej różnorodności. Są one istotne również dla ludzkiej odporności, czy funkcjonowania układu nerwowego. Mówi się, że odporność pochodzi z jelit – i tym razem powiedzenie znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości.

Rola mikrobioty jelitowej w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Trawienie i wchłanianie składników odżywczych

Mikroorganizmy jelitowe pomagają w trawieniu niektórych składników pokarmowych, które nie mogą być strawione przez ludzkie enzymy. Przede wszystkim dotyczy to błonnika pokarmowego i innych złożonych węglowodanów. Dodatkowo, niektóre bakterie wytwarzają enzymy, które pomagają w rozkładzie białek i tłuszczów, ułatwiając wchłanianie składników odżywczych.

Utrzymywanie homeostazy immunologicznej

Mikrobiota jelitowa odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu odpowiedzi immunologicznej organizmu. Pomaga w rozwoju układu odpornościowego poprzez stymulację produkcji limfocytów i immunoglobulin, co pozwala na skuteczniejszą walkę z patogenami. Ponadto mikroorganizmy jelitowe uczestniczą w regulacji reakcji zapalnych oraz w utrzymaniu tolerancji immunologicznej, czyli zdolności organizmu do nieatakowania własnych tkanek.

Zerknij na to:  Kiedy wskazane jest wykonanie badania rezonansem magnetycznym

Synteza witamin i substancji biologicznie aktywnych

Niektóre bakterie obecne w mikrobiocie jelitowej są zdolne do syntezy niektórych witamin, takich jak witamina K, niektóre witaminy z grupy B (np. Biotyna) oraz kwas foliowy. Ponadto mikroorganizmy jelitowe produkują różnorodne substancje bioaktywne, takie jak krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które mogą mieć korzystny wpływ na zdrowie, regulując m.in. procesy zapalne i metabolizm.

Ochrona przed patogenami

Mikrobiota jelitowa może zapobiegać kolonizacji przewodu pokarmowego przez patogeny poprzez zajmowanie przestrzeni i zasobów, które mogłyby być wykorzystane przez patogeny do wzrostu i namnażania się. Ponadto niektóre bakterie obecne w mikrobiocie jelitowej produkują substancje antybakteryjne, które mogą hamować wzrost patogennych mikroorganizmów.

Regulacja metabolizmu i wpływ na zdrowie metaboliczne

Zdrowa mikrobiota jelitowa jest związana z regulacją metabolizmu, w tym z kontrolą masy ciała, poziomu glukozy we krwi i lipidów. Niektóre badania sugerują, że nieprawidłowości w mikrobiocie jelitowej mogą być związane z wystąpieniem otyłości, cukrzycy typu 2 i innych zaburzeń metabolicznych.

Zaburzenia mikrobioty jelitowej, czyli dysbioza

Dysbioza jest stanem zaburzenia równowagi mikrobioty, zarówno w jelitach, jak i w innych środowiskach organizmu, takich jak skóra czy jamy ustna. Polega ona na zmianach w składzie i/lub funkcji mikroorganizmów, które zamieszkują dany obszar ciała, prowadząc do przewagi niekorzystnych mikroorganizmów lub zmniejszenia różnorodności mikrobioty.

W przypadku jelitowej dysbiozy może to oznaczać nadmierną obecność patogennych mikroorganizmów, zmniejszenie liczby korzystnych bakterii, a także zmiany w proporcjach różnych gatunków bakterii. W rezultacie dysbioza jelitowa może prowadzić do różnych problemów zdrowotnych, takich jak zaburzenia trawienne, obniżona odporność, zaburzenia metaboliczne czy nawet wpływać na funkcje mózgu poprzez tzw. oś jelitowo-mózgową.

Zerknij na to:  ​Stomatolog a osoba starsza – czego oczekiwać?

Dysbioza może być wywołana przez wiele czynników, w tym nieprawidłową dietę, nadużywanie antybiotyków, stres, choroby przewlekłe, infekcje, a także niektóre inne leki. Leczenie jej często polega na przywróceniu równowagi mikrobioty poprzez zmiany w diecie, suplementację probiotykami, ograniczenie stosowania antybiotyków lub leczenie chorób podstawowych, które mogą przyczynić się do zaburzeń mikrobioty jelitowej.

Nieleczona dysbioza może podnosić ryzyko wystąpienia niektórych chorób, takich jak:

  • zespół jelita drażliwego,
  • formy nieswoistego zapalenia jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna),
  • choroba Alzheimera,
  • cukrzyca typu 2,
  • choroby psychiczne (depresja, schizofrenia)
  • choroby skóry (atopowe zapalenie skóry – AZS),
  • choroby układu sercowo-naczyniowego (nadciśnienie),
  • choroby autoimmunologicznymi (choroby zapalne jelit, celiakia, cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów).

Jak zadbać o swoją mikrobiotę jelitową?

Aby zadbać o swoją mikrobiotę jelitową przede wszystkim powinniśmy zacząć od diety – spożywanie różnorodnych i bogatych w błonnik pokarmowy produktów, takich jak warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy i nasiona, promuje zdrową mikrobiotę jelitową. Powinno się unikać przetworzonej żywności, bogatej w cukry i tłuszcze nasycone, które mogą negatywnie wpływać na mikrobiotę. Pomocna również będzie aktywność fizyczna – wystarczy już umiarkowany ruch, taki jak spacery, nordic walking czy jazda na rowerze wpłynąć pozytywnie na mikrobiotę jelitową poprzez regulację metabolizmu i układu immunologicznego. Niezwykle ważne jest także unikanie stresu bądź redukowanie go poprzez różne techniki relaksacyjne, np. medytacja lub joga. 

Jednak najważniejsze są regularne badania oraz konsultacje gastrologiczne. Jeśli masz problemy trawienne lub inne objawy sugerujące dysbiozę jelitową, skonsultuj się z lekarzem, który może zalecić badania diagnostyczne, takie jak analiza kału, aby ocenić stan mikrobioty jelitowej i ewentualnie zaproponować odpowiednie leczenie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *